قدرت احمد بن حافظ
29
بهج الحذاقت ( فارسى )
هضم تمام گردد به طرف راست بگردد تا بر انحدار بسوى جگر معين شود و در خواب عرق بسيار آيد از غلبهء طبيعت بر ماده در بيدارى كثرت عرق بر سبيل اماله باشد چه در ان حرارت متوجه خارج شود پس تاملى گردد مواد رقيق و مندفع شود از راه عرق و در خواب متوجه باطل شود و غالبتر گردد بر ماده و هركه عرق بسيار آرد در خواب و سبب آن ظاهر نبود بداند كه بدن آن متلى است يا از غذا يا خلط و اللّه اعلم ف [ حافظ صحت را واجب است كه ملين طبيعت كند ] حافظ صحت را واجب است كه ملين طبيعت كند وقت احتباس ملينات نه كوره در معالجات و ؟ ؟ ؟ سهله و حقنهاى لينه و حقنه كردن بروغن پيران را نافع باشد كه مليّن و مرطب امعا است و مسخن آن و نيز بايد كه احتباس طبيعت كند وقت زيادت تلين بجالسات مذكوره در معالجات ف [ حمام ] بدانكه از جمله استفراغات معتاده جماع و حمام است پس بهتر اين حمام آنكه قديم و شيرين آب و وسيع معتدل الحرارت باشد و خانهء اول حمام مىرود مرطب است و خانه دوم مسخن مرطب و خانه سوم خفيف مسخن زيرا كه هواى گرم در اول كم است از ثانى و ثالث و در حمام گرم ندر آيد ؟ ؟ ؟ نگر بتدريج و برنيايد مگر همچنين و اطالت در حمام موجب غشى و خفقان و اضطراب است بسبب كثرت وصول ابخره بسوى قلب و دماغ و خشك مزاج استعمال آب زياده از هوا نمايد و گاه محتاجتر كردن حمام بود بريختن آب و حبس آن آب بر زمين حمام تا زياده شود تبخير آن كه مركب است چنانچه بلد قوتين كرده شود و مرطوب مزاج استعمال هو اكثر كند از آب و گاه محتاج شود بافراط عرق قبل استعمال آب چنانچه با صاحب استسقا معمول است و ما دام كه جلد بلند باشد بداند كه تحلل مفرط نشده و هرگاه كه لاغرى بدن پديد آيد و اضطراب زياده شود بداند كه تحلل بسيار شده بايد كه بعد حمام و پوشش زياده كنند خصوصا در زمستان و صاحب وام و تفرق اتصال داخل حمام نشود چه حمام مواد را پراگنده كند پس ريزد بسوى ورم و زخم و زياده كند آن را و مراد اينجا ورم باطنى است و همچنين صاحب حمى اعفنه كه هنوز ماده آن نضج نيافته از حمام ممنوع است و گاه استعمال حمام عقيب غذا فربهى مىآرد لكن خوف سدد است پس تحرز از ان سدد مناسب است بسكنجبين ساوه يا بزورى بحسب مزاج و گاه غذا خورده شود بعد حمام پس فربه مىكند باعتدال بىخوف سد و همچنين استعمال حمام بعد هضم و گاه حمام در خلو معده نمايند و آن لاغرى مىآرد و بدن را خشك كند و كسى كه قليل الرياضت باشد استعمال حمام معرّق بسيار كند ف [ غسل كردن ] غسل كردن بآنمرد مقوى